Menntun skilningarvitanna

Dr. Montessori trúði því að skilningarvitin, og þar af leiðandi upplifun þeirra á heiminum, þróist gríðarlega hjá börnum á leikskólaaldri. Hún notaði námsgögn í anda Séguin til þess að þróa skilningarvitin sitt í hvoru lagi. Námgögnin hafa innbigða villuvörn þar sem barnið áttar sig á villum sem það hefur gert og leiðréttir þær sjálft. Sem dæmi er sívalningaganið. Það er viður sem misstór göt hafa verið skorin í og hvert gat hefur samsvarandi sívalning. Markmið æfingunnar er að rugla sívalningunum og að setja þá aftur á sinn stað. Ef barnið reynir að setja sívalning í of lítið gat gengur það ekki upp en ef barnið setur sívalning í of stórt gat endar það óhjákvæmilega á því að einn sívalningur passar ekki. Barnið framkvæmir æfinguna eins oft og það langar eða þangað til markmiðinu er náð. Dr. Montessori sagði að allir hlutir hafi níu eftirtalda eiginleika: form, lit, áferð, hljóð, lykt, bragð, hitastig, þyngd og stærð. Námsgögnin hennar æfa skilning þessara eiginleika hvert fyrir sig, að því marki sem það er mögulegt.

Snertiskyn: Börn eru iðulega látin þvo sér vandlega um hendurnar úr volgu vatni áður en þau byrja á æfingnunum. Það á að auka næmi fingurgómanna. Svo er þeim kennt að snerta mjög laust annars vegar sléttan við og hinsvegar sandpappír. Gott er að biðja þau að loka augunum og leyfa börnunum að einbeita sér að snertingunni. Það er tilvalið að leifa þeim einnig að snerta annars konar efni svo sem; flauel, pappír, plast og fleira.

Skynjun hitastigs: Til að skynja mun á hitastigi er byrjað á því að leifa börnunum að dífa höndunum og jafnvel fótunum í kalt, volgt og heitt vatn til að finna muninn. Svo eru einnig notuð lítil lokuð málmílát sem innihalda vatn á mismunandi hitastigi. Þau eru handleikin og fundin munur á hita ílátanna.

Skynjun þyngdar: Fyrir þessa skynjun eru notaðar viðarkubbar, 6 sinnum 8 sentímetrar í flatarmál og hálfur sentímetri á þykkt. Þessir kubbar eru úr mismunandi við og þar að leiðandi í mismunandi lit og af ólíkri vikt; 24, 18 og 12 grömm. Barnið tekur tvo kubba í sitt hvorn lófan og liftir höndunum upp og niður til að finna mun á þyngd þeirra. Í byrjun er hægt að styðjast við lit kubbanna til að vita hvor er þyngri en þegar lengra er komið taka börnin stundum upp á því að binda fyrir augun og giska svo hvor kubburinn sé þyngri.

Snertiskyn, sjón handanna: Þetta er skynjun þar sem borin er kennsl á hluti án þess að sjá þá, sem sagt aðeins með höndunum. Margvíslegar æfingar eru notaðar til að þróa þessa skynjun. Sú fyrsta er að bera kennsl á teninga og aðra kubba og greina á milli þeirra. Þá er byrjað á því að sýna barninu annars vegar teninga og hins vegar rétthyrndan strending. Þeim er kennt að snerta hverja hlið varlega og er bent á mun hlutanna. Þeim er einnig sagt að færa teningana til hægri en kubbana til vinstri. Síðan er bundið fyrir augun á þeim og þau látin gera það sama án þess að sjá hlutina. Þegar barn hefur náð tökum á þessari æfingu getur það greint milli fleiri hluta eða annara leikfanga.

Lyktarskyn og skynjun bragðs: Til þess að þróa skynjun lyktar og bragðs eru notuð verkefni þar sem börnin fá að finna lykt eða bragð með opin augun og síðan með bundið fyrir þau. Þetta eru skemmtileg verkefni fyrir börn en stór hluti af þróun þessara skynfæra gerist í hinu daglega samhengi.

Á matmálstímum eða úti í náttúrunni getur athyggli barnanna verið beind að lyktinni sem umkringir þau og börnin eru fús til þess að greina milli lyktanna. Það sama má segja um skynjun bragðs.

Sjón: Maria Montessori skipti sjón æfingunum í þrennt; greining á stærð, greining á formum og greining á litum. Til þess að sjá mun á stærð eru aðallega tvennskonar gögn notuð; annars vegar sívalningsgagnið og hins vegar bleiki turnin. Bleiki turnin er sett af tíu bleikum teningum, sá minnsti hefur hliðarlengina 1cm en sá stærsti 10cm og hliðarlengd hvers tenings stækkar um einn sentimetra. Marmiðið er að byggja turn með strærsta teningnum neðst en þeim minnsta efts. Villuvörnin í þessu gagni er auðséð því ef barnið raðar teningunum á rangan hátt verður einn eða fleiri tenignar eftir án þess að passa inn í munstrið. Sívalningsgagnið (sem var útskýrt hér að ofan) þróar skynjun barnanna á hæð, breidd og vídd hlutanna. Til að sjá og greina form eru mest notuð mismunandi málmform sem börnin eiga að fella inn í réttan ramma sem er utan um þau. Síðar eru þeim sýnd spjöld með mynd af hverju formi sem er fyllt inn. Þegar þau hafa náð tökum á að greina þau þannig eru þeim sýnd sambærileg spjöld en aðeins með útlínum formanna. Til þess að greina liti hefur Maria Montessori notað spjöld í mismunandi litum og beðið börn að greina á milli þeirra. Hún gerir þetta á þann veg að aðeins tveir litir eru valdir og barninu sagt frá hvaða litir eru í boði. Svo eru þau beðin um að benda á annan litin og segja hvaða litur það sé. Síðar er hægt að breyta æfingunum til að hæfa barninu.

Heyrn: Í þróun heyrnar eru helstu gögnin bjöllur sem er slegnar með litlum hamri til þess að fá fram hljóð. Í æfingunni eru tvö sett af þrettán bjöllum og börni eiga að slá hamrinum í eina bjöllu of finna samsvarandi hljóð í hinu settinu. Þetta er hinsvegar ekki alltaf sérlega hentugt vegna þess að börni slá með mismunandi styrk og finnst þar af leiðandi erfitt að heyra réttu tónana. Annað gagn sem er mikið notað eru sívalningar sem eru fyltir með margvíslegum efnum svo sem; vatni, sandi, steinvölum og fleira. Vegna þess að þögn er nauðsynleg til þess að heyra einstök hljóð eru æfingarnar oft gerðar með öllum hópnum. Þá eru börnin hvött til þess að hafa hljótt og hlusta eftir tifinu í klukkunni til dæmis eða öðrum lágværum hljóðum.